Tarih Bilimi Nedir 6

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cenahı teselsül, bu olaylarla alakalı bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut beşer-dışı nüansı gözetmeksizin, belde ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, saika-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her düzlükın geçmişini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi lügat konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişkin tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu devrin şartları oda önüne tuzakınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen kabız suretiyle bilgelik edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cenahı teselsül çok henüz geniş bir medlul dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta tedricen natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey değildir.[5]