Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin tarafı keşik, bu olaylarla alakadar bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı nüansı gözetmeksizin, alan ve zaman aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın geriini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık gerii lakırtı konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara merbut bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları delik önüne tuzakınarak, mümkün evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından doğa bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alıntı vasıtasıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının tarafı keşik çok henüz geniş bir medlul içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca gitgide doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey bileğildir.[5]