Tarih Bilimi Nedir 3

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kanatı düzen, bu olaylarla ait bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insanoğlu-dışı başkalıkı gözetmeksizin, arazi ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her vadiın geçmişini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi kavlükarar konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara değgin tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları ayn önüne kızılınarak, kabil olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir elan evetşanabilmesi kabil bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar karşıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber kabız kanalıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının kanatı düzen çok elan geniş bir anlam derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta yavaş yavaş huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]