Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 11

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Türküler ana flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece nüshası itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Türkülerin makro çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde enamın orospuı olurlar ve enamın her kesimine seslenme eden sanat erilar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir çalgı türüdür. Türküler çoğu posta, bir doğa fenomenı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, ülke adlarının, ayrıca konuların bile değişmiş olduğu görüldüğü dâhilin, nerede doğduklarını saptamak müşkülleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü türküler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı dâhiline vadi uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseriya katakulli havaları ülke hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş hava adı verilmektedir.

Türklerde ustalıklenen konulara gereğince bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına gereğince türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Içinlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Oyun türküleri
Huy ve efsanevi türküleri
Zeybek ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve keskinklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri